Oude en voorhistorische beukenbossen in Spanje

  1. Algemeen
  2. Hayedo de Tejera Negra
  3. Hayedo de Montejo
  4. Selva de Irati
  5. Het Massief van Larra-Belagua

1. Algemeen

De UNESCO-werelderfgoedinschrijving Voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en de oude beukenbossen van andere Europese regio’s vormt een internationaal beschermd gebied met afzonderlijke boscomplexen, waarvan er zes in Oekraïne, vier in Slowakije en (sinds de uitbreiding in 2011) vijf in Duitsland liggen. Sinds de uitbreiding in 2017 behoren ook beukenbossen in Albanië, Oostenrijk, België, Bulgarije, Kroatië, Italië, Polen, Roemenië, Slovenië en Spanje tot dit werelderfgoed. De complexen vormen een opmerkelijk voorbeeld van ongestoorde, gematigde bossen en stellen de meest volledige en uitvoerige ecologische patronen van de beuk (Fagus sylvatica) tentoon bij een verscheidenheid aan milieucondities.

De Oekraïense en Slowaakse complexen staan sinds de 31e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed van 2007 op de werelderfgoedlijst. De kernzones van deze gebieden hebben een gezamenlijke oppervlakte van 292,78 km² en een gezamenlijke bufferzone van 486,927 km². Het gebied stond tot aan de uitbreiding op 25 juni 2011 bekend onder de naam «Voorhistorische beukenbossen van de Karpaten».

Tijdens de 35e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed werd geoordeeld dat vijf vrijwel onaangetaste, oude beukenbossen in Duitsland, bij de reeds bestaande complexen gevoegd zouden worden onder dezelfde inschrijving. Vanwege deze uitbreiding werd de naam van de inschrijving veranderd in «Voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en de oude beukenbossen van Duitsland». De kernzones van deze Duitse gebieden hebben een gezamenlijke oppervlakte van 43,912 km² en een gezamenlijke bufferzone van 137,096 km².[1]. Sinds de uitbreiding op 7 juli 2017 tijdens de 41e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed behoren ook beukenbossen in Albanië, Oostenrijk, België, Bulgarije, Kroatië, Italië, Roemenië, Slovenië en Spanje tot dit werelderfgoed, dat nu de naam «Voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en de oude beukenbossen van andere Europese regio’s» draagt.

Voor Spanje zijn het de bossen:

  • Hayedo de Tejera Negra, in Castilla-la-Mancha
  • Hayedo de Montejo in de Comunidad de Madrid
  • Lizardoia in Navarra
  • Aztaparreta in Navarra
  • Hayedo de Cuesta Fria in Castilla y León
  • Canal de Asotin in Castilla y León

2. Hayedo de Tejera Negra

Tejera Negra is een beukenbos in Cantalojas, in de noordwestelijke hoek van de provincie Guadalajara. Het maakt deel uit van het Massief van Ayllón, in het Castiliaans Scheidingsgebergte. Het is een van de meest zuidelijke beukenbossen van Europa.

Foto: Hayedo de Tejera Negra
Luiyo uit Madrid

In 1974 werd het beukenbos een natuurplaats van nationaal belang en in 1978 werd het een natuurpark: Dit park werd uitgebreid in 1987. Vanaf de oprichting van het natuurpark van de Sierra Norte de Guadalajara op 22 maart 2011 werden de parken samengevoegd. In 2017, samen met andere beukenbossen in Spanje en andere Europese landen werd deze bossen opgenomen op de lijst van het Werelderfgoed van de Unesco.

2.1 Topografie

Het “Parque Natural del Hayedo de Tejera Negra” kreeg zijn hoofdnaam van Hayedo en zijn bijnaam “Tejera Negra” van de buurvallei van Poniente, het stroomgebied van de rivier Sorbe, waar op de topografische kaarten een kleine kloof verschijnt die de naam Tejera Negra draagt.

2.2 Klimaat

De zomers zijn zacht en fris en de winters zijn er hard. Er ligt dan gedurende twee à drie maanden sneeuw. De temperaturen variëren tussen de -14 en 23 graden.

2.3 Flora

De focus van het park ligt op het beukenbos, een van de meest zuidelijkste van het Iberische Schiereiland met een grootte van ongeveer 400 hectare.

De bomen hebben de tijd overleefd dankzij hun strategische ligging op de ontoegankelijke plaatsen, aan de aanschaf van brandhout en houtskool evenals de open plekken voor de plaatsen van het vee. De Pyreneeëneik en de grove den vormen ook beboste stukken en dan voornamelijk op de zonnige gedeelten. Dan onderscheiden we ook nog de aanwezigheid van taxus, hulst en berken die op een geïsoleerde of in kleine groepen voorkomen op die plaatsen met voldoende vochtigheid.

Boven deze bomen zijn er nog de heidestruiken samen met de samen met de blauwe bes, jeneverbomen, klimplanten en de berendruif die de gure weersomstandigheden overleven en zij beschermen tevens de bodem tegen de erosie.

Tenslotte vinden we hier een belangrijke variëteit aan paddestoelen en dan vooral het gewoon eekhoorntjesbrood die aan het einde van de zomer en tijdens de herfst geoogst kunnen worden.

2.4 Fauna

Hier in dit gebied kunnen we genieten van de majestueuze vlucht van de koningsarend, de wouw en de havik. Ook kunnen we hier reeën, vossen, wilde katten, steenmarters, dassen, wezels en everzwijnen vinden. Tijdens de nacht zijn de bosuil, steenuil en de ransuil actief.

3.Hayedo de Montejo

Het hayedo de Montejo is een beukenbos van 250 hectare en we vinden dit op de hellingen van de Sierra de Ayllón in de gemeente Montejo de la Sierra (Comunidad de Madrid), in het noorden van de provincie Madrid en grenzend aan de provincie Guadalajara en de rivier de Jarama.

Foto: Hayedo de Montejo, en Montejo de la Sierra, provincia de Madrid, España
Turismo Madrid Consorcio Turístico Madrid, España

3.1 Eigenaardigheid

Dit bos werd in 1974 op de lijst van natuurplaats van nationaal belang gezet als een van de meest zuidelijke beukenbossen van Europa. Het bestaande microklimaat in dit gebied is het gevolg van de opname van vocht uit de luchtmassa’s die de sierras niet raken en doordat de heuvel permanent in de schaduw blijft is het bos kunnen behouden blijven. Het beukenbos vertegenwoordigt de overblijfselen van de loofverliezende Centraal-Europese vegetatie in Spanje. Dit bos is een van de meest bestudeerde op het Iberisch schiereiland en de door de grote toevloed van personen naar het bos is het aantal bezoekers beperkt. De enige vorm waarop men het bos kan bezoeken is door middel van rondleidingen door het bos die beheerd worden door het diensten van de Sierra del Rincón.

In 2017, samen met andere beukenbossen in Spanje en Europa werd dit bos opgenomen op de lijst van het Werelderfgoed van de Unesco als voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en de oude beukenbossen van andere Europese regio’s.

3.2 Flora en fauna

Het beukenbos van Montejo is een gebied van communautair belang (Lugar de Importancia Comunitaria LIC) van het Alto Lozoya in het biosfeerreservaat van de Sierra del Rincón. In het bos staan bomen van meer dan 20 meter hoogte maar we vinder er ook eiken, wilde kersen, hazelaars, berken, Pyreneeëneik, hulst, dopheide en lijsterbes alhoewel in veel mindere mate dan de beuken. De toegang tot het bos is niet vrij, het is noodzakelijk dat men een pas bezit, die gratis is, en men kan hem verkrijgen in het kantoor van de Comunidad de Madrid in Montejo de la Sierra.

De bestaande fauna is, vanwege de kleine omvang, niet karakteristiek voor een beukenbos. We kunnen hier wel everzwijnen, reeën, dassen, otters, marters, wilde katten, patrijzen, haviken, dwergarenden, gewone bosuilen, grote bonte spechten, kleine bonte spechten, waterspreeuwen, koolmezen, pimpelmezen, gaaien, boomklevers en boomkruipers.

4. Selva de Irati

Het bos of selva van Irati is een bos dat verdeeld is tussen het noorden van Navarra (Spanje) en de Pyrénées-Atlantiques in het zuidwesten van Frankrijk.

Foto: Selva de Irati, in la provincia Navarra, (España).
 Jsanchezes

In het Spaans gedeelte ligt het bos in de vallei van de rivier, Irati, tussen de bergen Orzanzurieta en Roncesvalles in het westen en de berg Orhi in het oosten. In het zuiden wordt de grens bepaald door de imposante bergen van de Sierra de Abodi. De belangrijkste toegangen in het westen zijn de Orbaiceta (Vallei van Aézcoa) en in het oosten de (Vallei van Salazar).

Het is het grootste bos in Navarra en een van de grootste en best bewaarde beuken en sparrenbossen van gans Europa. Ondanks dat het een bos is dat geëxploiteerd is sinds de XVI-XVII eeuw is het in een uitstekende staat en dat komt door de verantwoorde manier van werken door de plaatselijke bewoners. Het bos ligt in een gebied met beschermde plaatsen, de ganse Irati is een ZEPA (Zona de Especial Protección de Aves) een speciaal beschermingsgebied voor vogels en er zijn nog meer beschermde zones zoals enkele reservaten.

Op de zuidkant van de uitlopers van de bergen vinden we een andere boomsoort en dat is de donzige eik.

In 2015 werd er nog een vleesetende plant ontdekt, de ronde zonnedauw.

4.1 Fauna

Daarnaast is er in het bos, Irati een grote rijkdom aan allerhande dieren waaronder een aantal herten reeën en everzwijnen. Daarnaast zijn hier nog de relmuis, de marter, de otter, de desman van de Pyreneeën en de waterspitsmuis aanwezig.

Er zijn hier ook tal van vogelsoorten aanwezig waarvan enkele soorten op de lijst van de bedreigde vogelsoorten staan. Daaronder zijn onder andere de groene specht, de zwarte specht en de witrugspecht. Bij de roofvogels vinden we de lammergier, de slechtvalk en de steenarend.

Natuurlijke reserves van het bos

4.2 Lizardoia

Op de berg La Cuestión, tussen de Casas de Irati en het stuwmeer van Irabia (voltooid in 1922), vinden we een 64 ha groot prachtig beuken en sparrenbos. Daartussen vinden we een bos van 20 ha groot met exemplaren van 40 m hoogte.

4.3 Mendilatz

Op de berg met dezelfde naam, in het aezkoana gedeelte van Irati, ligt er een 119 ha groot gebied van kalksteen met een hoge regenval met grote beukenbossen.

4.4 Tristuibartea of Ariztibarrena

Op de berg, Pettuberro, in Villanueva de Aezkoa, vinden we in de lagere delen een 55 ha groot eikenbos en in de hogere delen en zijn er beukenbossen aanwezig.

5. Het Massief van Larra-Belagua

Het massief van Larra vinden we in het noordoosten van Navarra (España), in de vallei van de Roncal, waar hij een natuurlijke grens in het noorden met Frankrijk vormt en in het zuidoosten is hij begrensd door de provincie Huesca.

5.1 Geologie

Dit massief bestaat uit een immense massa kalksteen die een hoogte bereikt van meer dan 2.000 meter en die bovenaan relatief vlak is en daardoor is deze plaats karst met een groot belang. Dit gebied is een grote lapiaz (kalkstenen gebied), onregelmatig en ongelijk waar de invloed van het water een aantal aven (natuurlijke ondergrondse kalksteenkoepel )opende. Zo werd er een echt speleologisch park gevormd. Hier vinden we ook een van de diepste kloven ter wereld, de sima de San Martín en het netwerk van galerijen is enorm, alles bij elkaar telt het meer dan 125 km lengte.

Dit rotsachtig gebied loopt af naar de rivier de Belagua waar het de vallei van de Belagua vormt, een prachtige bergvallei bedekt met bossen.

In de hoogste delen van het massief zien we de aanwezigheid van de zwarte den die zich daar bevinden in min of meer grote groepen en die profiteren van de aanwewigheid van aarde tussen de kalkstenen rotsen. Dit bosgebied is een belangrijk gebied en daardoor is het ook beschermd gebied dat bekend is als het reservaat van Ukerdi. In de lagere gebieden van het massief vinden wij beuken en sparrenbossen die op zich ook in een beschermd gebied liggen, het reservaat van het Ravijn van Aztaparreta.

5.2 Fauna

In dit gebied is rijk aan een grote aanwezigheid van dieren zoals beren, de Pyrenese gems, koningsarenden, lammergieren, auerhoenen en andere dieren.